Τήνος το νησί του μαρμάρου

Χαλεπάς, Φιλιππότης, Βιτάλης, Σώχος, Γύζης, Λύτρας, παγκοσμίως φημισμένοι δημιουργοί γεννημένοι Τηνιακοί, που με τα αριστουργήματά τους τόσο κυρίως στην γλυπτική όσο και στη ζωγραφική ανυψώσανε αυτό το νησί πολιτισμικά. Και πέρα από αυτούς τους γνωστούς, δεκάδες ανώνυμοι μαρμαράδες, χτίστες, αγιογράφοι, ξυλογλύπτες, των οποίων δείγματα της υψηλής λαϊκής τέχνης είναι ευδιάκριτα σε όλο το νησί, συνετέλεσαν στο να αποτελεί η Τέχνη κύριο προσδιοριστικό στοιχείο της Τήνου.

Γλυπτική και μαρμαρογλυπτική

Είναι πλέον αδιαμφισβήτητο ότι η προσφορά της Τήνου στη νεοελληνική τέχνη και ειδικά στη γλυπτική είναι ανεκτίμητη. Με και παράδοση που ξεκινάει από την αρχαιότητα και κύρια περιοχή αναφοράς την έξω μεριά, δηλαδή την περιοχή γύρω από Πύργο, Πάνορμο, Υστέρνια, η Τήνος θα αποτελέσει μεγάλο καλλιτεχνικό κέντρο και τόπο καταγωγής των σημαντικότερων γλυπτών του 19ου αιώνα.

Πολλοί προσπάθησαν ανά καιρούς να αναζητήσουν τους λόγους που συντέλεσαν ώστε στην Τήνο να ανθίσει τόσο πολύ η τέχνη και οι περισσότεροι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι αυτή η κλήση του νησιού στην τέχνη είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων.

Λόγοι που οδήγησαν στην ανάπτυξη της τέχνης στην Τήνο

  • Σύμφωνα με την παράδοση, ο Φειδίας κατευθυνόμενος εξόριστος στη Δήλο ναυάγησε στην περιοχή των Κιονίων και κατά την παραμονή του στην Τήνο δίδαξε την τέχνη της μαρμαρογλυπτικής στους ντόπιους.
  • Η Τήνος διαθέτει πλούσια λατομεία λευκού και πράσινου μαρμάρου. Η αφθονία της πρώτης ύλης σίγουρα έπαιξε καθοριστικό ρόλο από τους αρχαίους χρόνους μέχρι σήμερα.
  • Ένα ακόμη στοιχείο που φαίνεται ότι έπαιξε σημαντικό ρόλο είναι το γεγονός ότι Ιστορικά, η Τήνος ήταν το μόνο νησί που δεν γνώρισε την Τουρκοκρατία. Και αυτό γιατί η σχετικά χαλαρή τουρκική κυριαρχία που εγκαταστάθηκε ήταν σύντομη και δεν την περιόρισε καλλιτεχνικά. Ο Ενετοί κατακτητές (1207-1715) αντιθέτως, εκτιμούν τη γλυπτική, γοητεύονται από την Τηνιακή λαϊκή τέχνη και επιλέγουν το μάρμαρο σε ό,τι κατασκευάζουν, παρέχοντας τον “καμβά” στους ντόπιους μαρμαράδες.
  • Η Τήνος ήταν και η ίδια η αιτία της γέννησης της τέχνης. Το ιδιόμορφο φυσικό της περιβάλλον επέδρασσε σημαντικά. Για τον δυνατό αέρα, χαρακτηριστικό της Τήνου, ο Α. Σώχος έγραψε: “… ο αγριοβοριάς που φυσά και λυσσομανά ολοκαιρίς, συντελεί σ’αυτό το πνευματικό ξύπνημα, καθώς και στη δημιουργία και καλλιέργεια του ωραίου”.
  • Τέλος, ίσως το βασικότερο στοιχείο φαίνεται να είναι η μακραίωνη παράδοση του νησιού. Η γνώση και η τεχνική εμπειρία μεταφέρεται από γενιά σε γενιά. Αποτελεί “τμήμα του DNA” του παιδιού που γεννιέται στην έξω μεριά, ερέθισμα που δέχεται συνεχώς στο περιβάλλον του χωριού του, βίωμα που το παρακινεί στη δημιουργία.

Η άνθιση της τέχνης

Φτάνοντας στον 19ο αιώνα, η Τήνος γεννάει τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον Νικηφόρο Λύτρα, τους αδελφούς Φυτάλη, τον Λάζαρο και τον Αντώνιο Σώχο, τον Δημήτριο Φιλιππότη, τον Λουκά Δούκα αλλά και εκατοντάδες άλλους γνωστούς ή ανώνυμους καλλιτέχνες που άφησαν το καλλιτεχνικό τους στίγμα στην Τήνο, στην Αθήνα, στην Ευρώπη.

Το 1834, μεταναστεύει πολύ μεγάλος αριθμός φημισμένων Τηνιακών μαρμαροτεχνιτών στην πρωτεύουσα, καθώς καλούνται να δημιουργήσουν την όμορφη, κλασσικιστική, μαρμαρόκτιστη Αθήνα που γεννιέται. Η συνεισφορά τους είναι καθοριστική στα Ανάκτορα του Όθωνα, στο Πανεπιστήμιο, στη Μητρόπολη, στην Ακαδημία, στο Αρχαιολογικό Μουσείο, στην Παλιά Βουλή, στο Ζάππειο, στο Πολυτεχνείο, στη Ζωοδόχο Πηγή κ.α.

Τότε, ανοίγουν τα πρώτα μαρμαρογλυφεία και ανδριαντοποιία της Αθήνας από Τηνιακούς, ενώ άλλοι εργάζονται στην αναστήλωση των σημαντικότερων αρχαιολογικών χώρων. Από την Ακρόπολη, τον Κεραμεικό, την Ολυμπία κ.α., έχουν περάσει πολλές γενιές Τηνίων μαρμαράδων που συνέβαλαν σημαντικά στην αναστήλωση και τη συντήρηση των μνημείων, παράδοση που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα.

Στην Τήνο η Τέχνη είναι παντού. Στα καμπαναριά, στα υπέρθυρα, στα τέμπλα, στις προτομές, στις κρήνες, στους περιστεριώνες, όπου και να πέσει το μάτι.

Στον Πύργο λειτουργεί Προπαρασκευαστικό και Επαγγελματικό Σχολείο Καλών Τεχνών με σκοπό την εκμάθηση της καλλιτεχνικής μαρμαροτεχνίας. Η φοίτηση είναι δωρεάν, τριετής και τα διδασκόμενα μαθήματα είναι: μαρμαρογλυπτική, αρχιτεκτονικό σχέδιο, γλυπτική (πηλός, γύψος), ζωγραφική (σχέδιο, χρώμα) ιστορία τέχνης και έκθεση. Οι δύο πρώτοι στη βαθμολογία απόφοιτοι κάθε έτους εισάγονται χωρίς εξετάσεις στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας.


How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

Αναζήτηση