Μία από τις αρχαιότερες τέχνες που εξασκήθηκαν στη Σίφνο, από την Πρωτοκυκλαδική κιόλας περίοδο, είναι η αγγειοπλαστική.

Η αφθονία της πυρίμαχου αργίλου, προϊόν αποσάθρωσης των σχιστόλιθων, το νερό από τα πηγάδια και τις στέρνες, η ύπαρξη καύσιμης ύλης, οι ήπιες κλιματολογικές συνθήκες αποτελούν τους κυριότερους παράγοντες που ευνόησαν την ανάπτυξη της αγγειοπλαστικής στη Σίφνο, σε συνδυασμό, βέβαια, με την τεχνική και την καλή επίδοση των Σιφνιών στην τέχνη επεξεργασίας του πηλού.

Έτσι με το πέρασμα του χρόνου το όνομα “Σιφνιός” ταυτίστηκε με τα επαγγέλματα “τσουκαλάς”, “αγγειοπλάστης”, “κανατάς”. Στα χρόνια της μεγάλης ακμής της αγγειοπλαστικής, στα εργαστήρια υπήρχε καταμερισμός εργασίας και στην παραγωγική διαδικασία συμμετείχαν ο κλαδάς, ο χωματάς, ο μουλαράς, ο κοπανιστής, ομάστορας και ο βοηθός του (πεσπρέτης).

Το αργιλώδες χώμα της Σίφνου εκτός του να τρέφει τα νόστιμα γεννήματα, (στάρια, κριθάρια, σταφύλια, λάδι, κάπαρη, σύκα, αμύγδαλα, μυρωδικά και άγρια χόρτα) χρησιμοποιείται και για να παραχθούν τα γνωστά Σιφνιώτικα κεραμικά.

Οι περισσότεροι αγγειοπλάστες με τα τσουκαλάδικά τους, βρίσκονταν πάνω στο γυαλό και σε κολπίσκους που είναι προστατευμένοι από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους. Και αυτό για να είναι εύκολη η φόρτωση στα καΐκια με τα οποία και γινότανε η μεταφορά του χειροποίητου εμπορεύματος.

Σήμερα, έχουν απομείνει διάσπαρτοι στη Σίφνο καμιά δεκαριά Σιφνιοί αγγειοπλάστες να εξασκούν με εξαιρετικά αποτελέσματα την τέχνη του τροχού, δίνοντας ο καθένας το δικό του στίγμα. Τα καμίνια τους εκτός των διακοσμητικών κεραμικών, φτιάχνουν πολλά παραδοσιακά χρηστικά κεραμικά, όπως σκεύη μαγειρικής, σκεύη για μεταφορά υγρών και άλλα χρηστικά αντικείμενα.

Αγγειοπλαστική τέχνη μέσα στους αιώνες

Η Σίφνος αποτελεί το προπύργιο της ανάπτυξης και διάδοσης της αγγειοπλαστικής στον Κυκλαδικό χώρο. Τα πρώτα δείγματα αγγειοπλαστικής τέχνης χρονολογούνται από την Πρωτοκυκλαδική περίοδο (αγαλματίδια, διακοσμητικά και χρηστικά σκεύη) και από τότε έως και σήμερα συνεχίζεται η τέχνη αυτή. Η πλούσια ύπαρξη πρώτων υλών στο νησί (κοιτάσματα αργίλου, άφθονα νερά, δυνατός ήλιος), καθώς και τα επιδέξια χέρια των τεχνιτών βοήθησαν στην ανάπτυξη αυτής της τέχνης.

Αρχικά τα αγγειοπλαστεία (γνωστά και ως τσικαλάδικα) ήταν εγκατεστημένα στην ενδοχώρα κοντά στον Αρτεμώνα και το Άνω Πετάλι, προκειμένου να προστατευθούν από τις επιδρομές των πειρατών που κυριαρχούσαν στο Αιγαίο. Αργότερα μεταφέρθηκαν στους όρμους του νησιού και ιδιαίτερα σε αυτούς που ήταν προστατευμένοι από τους ισχυρούς βόρειους ανέμους.

Ίχνη από παλιά αγγειοπλαστεία υπάρχουν ακόμη στους παραθαλάσσιους οικισμούς, όπως ο Φάρος, ο Πλατύς Γιαλός, οι Καμάρες, το Βαθύ. Τα περισσότερα κτίσματα διατηρούν ακόμη τη μορφή τους αλλά έχουν αλλάξει χρήση.

Οι Σιφνιοί διέδωσαν την τέχνη τους σε όλη την Ελλάδα, ενώ πάρα πολλά αγγειοπλαστεία έχουν ιδρυθεί από Σιφνιούς ή από άλλους οι οποίοι έχουν μαθητεύσει κοντά τους. Σήμερα εξακολουθούν να λειτουργούν περισσότερα από δώδεκα αγγειοπλαστεία σε όλη τη Σίφνο, συντελώντας στην συνέχιση της παράδοσης.

Έτσι ο επισκέπτης της Σίφνου μπορεί να βρει θαυμάσια διακοσμητικά και χρηστικά πήλινα, φτιαγμένα από τα επιδέξια χέρια Σιφνιών αγγειοπλαστών που εδώ και αιώνες δουλεύουν με μαστοριά και μεράκι το Σιφνέικο χώμα, πλάθοντας αντικείμενα μοναδικής ομορφιάς και τέχνης, αλλά του δίνεται και η μοναδική ευκαιρία να παρακολουθήσει από κοντά τον παραδοσιακό τρόπο παραγωγής τους σε κάποιο από τα εργαστήρια αγγειοπλαστικής!

Πήλινα είδη

Οι αγγειοπλάστες έφτιαχναν πήλινα είδη οικιακής χρήσης για το μαγείρεμα αλλά και για τη μεταφορά υγρών και άλλων υλικών, με πιο γνωστά τα παρακάτω.

Μαστέλο: Το σκεύος που χρησιμοποιείται το Πάσχα για το ψήσιμο του κρέατος. Το κρέας ακουμπισμένο πάνω σε αμπελόκλαδα μέσα στο μαστέλο, ψήνεται στον ξυλόφουρνο. Το μαστέλο στη Σίφνο, τρώγεται παραδοσιακά το βράδυ της Ανάστασης, μετά τη λειτουργία.

Σκεπαστάρια: Το σκεύος, στο οποίο μαγειρεύεται η παραδοσιακή σιφνέικη ρεβιθάδα, η οποία ψήνεται όλο τον βράδυ στον ξυλόφουρνο. Παραδοσιακά η ρεβυθάδα ψήνεται όλο το Σάββατο το βράδυ και σερβίρεται την Κυριακή το πρωί μετά τη λειτουργία.

Διάφορα σκεύη για μεταφορά υγρών  όπως στάμνες, κανάτες, μισόσταμνα, λαήνια κ.α

Άλλα χρηστικά αντικείμενα που κατασκεύαζαν ήταν η φουφού (ψησταριά), ο αρμεός (ένα σκεύος που χρησιμοποιείται για το άρμεγμα των ζώων), διψέλια (κεραμικά που μπαίνανε σε τρύπες στο βουνό και εκεί φτιάχνανε οι μέλισσες την κυψέλη τους), αρμεοί (για το άρμεγμα των ζώων) και φλάροι που ήταν το πάνω μέρος της καμινάδας.

Από αυτούς ακριβώς τους φλάρους προέκυψε και η έκφραση “τον κακό σου τον καιρό και τον μαύρο σου τον φλάρο” καθώς πολλές φορές ο φλάρος δεν λειτουργούσε καλά και κάπνιζε.

How useful was this post?

Click on a star to rate it!

Average rating 0 / 5. Vote count: 0

No votes so far! Be the first to rate this post.

Αναζήτηση